modül 6: korunma yöntemleri
cinsel yolla aktarılabilen enfeksiyonlardan korunmak ve doğum kontrolü yöntemleri
18 yaşından büyük olduğumu beyan ediyorum. Yasal uyarı metnini okumak için tıklayınız.
Merhaba! tabukamu olarak OKEY’in desteğiyle hazırladığımız eğitimimizin 6. haftasına, Korunma Yöntemleri modülüne hoş geldin. Bu modülde önce farklı korunma yöntemlerini inceleyeceğiz, sonra da korunmamızı destekleyen bazı pratikleri tanıtacağız. 🚀🚀🚀
Her modülde olacağı gibi bu ilk modülde de videolu ve yazılı anlatımlar, çalışma kağıtları, ek kaynaklar ve en sonda bilgilerini test etmen için hazırladığımız bir test bulacaksın. Modülü sonuna kadar takip etmeni tavsiye eder, keyifli bir eğitim deneyimi dileriz.
✏️ Çalışma kağıtları - renkli indir
✏️ Çalışma kağıtları - siyah & beyaz indir
Eğitimimiz hakkında genel bilgiye ve önceki modüllere buradan ulaşabilirsin.
Bölüm 1: Bariyer korunma yöntemleri
Önce bariyer yöntemlerden başlayalım. Bariyer yöntemler, organlar ya da dokular arasında fiziksel bariyer oluşturarak gebeliği ve/veya enfeksiyon aktarımını engelleyen yöntemlerdir.
Bölüm 2: Hormonal korunma yöntemleri
Hormonal korunma yöntemleri, gebeliği önlemek için vücuttaki hormon seviyelerini değiştiren korunma yöntemleridir.
Bölüm 3: Diğer korunma yöntemleri
Bariyer yöntemleri ve hormonal yöntemler dışında bilmenin faydalı olacağı başka korunma yöntemleri vardır. Bu yöntemler, cinsel sağlığın korunmasında ve daha güvenli cinsel ilişkiler deneyimlemekte önemli rol oynarlar.
PrEP - Temas öncesi koruma
HIV aktarımına karşı korunma sağlayan yöntemlerden bahsedelim: PrEP yani Temas öncesi koruma, HIV ile yaşamayan ancak HIV ile karşılaşma ihtimalini artıran cinsel davranışlar deneyimleyen insanların kullandıkları bir korunma yöntemidir. Temas Öncesi Koruma, vücudun HIV ile karşılaşması durumunda virüsün hücrelere tutunarak kendini çoğaltmasını durdurur ve insanlara HIV aktarımının olmasını engeller.
PEP - Temas sonrası koruma
PEP yani Temas Sonrası Koruma ise, HIV aktarım ihtimali olan cinsel ilişkiden sonra 72 saat içinde kullanılmaya başlanan ve HIV’in vücuda tutunmasını engelleyen bir yöntemdir. PEP, HIV tedavisini oluşturan ilaç kombinasyonlarından oluşur ve 28 günlük bir tedavidir. Temas Sonrası Koruma, HIV aktarımını engellemek için kullanılan düzenli bir yöntem değil, acil bir önlemdir.
Aşılar
CYAE aktarımını önlemekte kullanılan bir diğer önemli yöntem aşılardır. Günümüzde, HPV’nin bazı türleri ve Hepatit B enfeksiyonundan korunma sağlayan aşılar vardır. Hepatit B aşısı, üç doz şeklinde uygulanır ve Türkiye’de çocukluk çağı ve risk grubunda yer alan insanlara ücretsiz olarak yapılır. HPV aşısı ise Türkiye’de 3 doz (Gardasil 9 aşısı) şeklinde uygulanabilir. Belli yaş gruplarına belli bölgelerde ücretsiz aşı hizmeti sunulur.
Acil durum kontraseptifleri
2 temel acil durum doğum kontrol yöntemi vardır: Acil durum hapları ve spiraller.
Ulipristal asetat içeren acil durum hapları, progesteron hormonunun etkilerini bloke ederek çalışır. Yumurtlamayı geciktirir veya engeller. Korunmasız cinsel ilişkiden sonra 120 saat (5 gün) içinde alınabilir ve bu süre zarfında etkili kalır. Diğer acil durum doğum kontrol yöntemlerine göre daha uzun süre etkilidir ve daha yüksek etkililik oranına sahiptir. Belli bir kilonun üstündeki kişilerde bu haplar daha etkilidir.
Ertesi gün hapı: Ertesi gün hapı, yüksek dozda progestin hormonu içerir. Bu hormon, yumurtlamayı geciktirir veya engeller. Aynı zamanda spermin yumurtaya ulaşmasını zorlaştırır ve döllenmiş bir yumurtanın rahime yerleşmesini engelleyebilir. Korunmasız cinsel ilişkiden sonra en kısa sürede alınmalıdır. En etkili olduğu zaman, ilk 24 saat içindedir, ancak 72 saate kadar etkili olabilir.
Bakır rahim içi araç: Bakır RİA, rahim içine yerleştirilir ve bakırın spermler üzerindeki toksik etkisi nedeniyle gebeliği önler. Ayrıca, döllenmiş bir yumurtanın rahime yerleşmesini engelleyebilir. Korunmasız cinsel ilişkiden sonra 5 gün içinde yerleştirilebilir.
Düzenli test olmak
CYAE’den korunma yöntemlerini tanımaya devam edelim: Bu yöntemlerden bir tanesi de düzenli CYAE testi yaptırmaktır. Bu, herhangi bir enfeksiyonun erken teşhis edilmesini sağlar, böylece gerektiğinde tedaviye başlanabilir. Düzenli testler, cinsel sağlığını takip et
menin önemli bir parçasıdır ve partnerinle de sağlıklı bir ilişki sürdürmene yardımcı olur. CYAE tanısı ve rutin kontrol için başvurulan birçok yöntem vardır. Bunlar temelde şunlardır:
Kan testi
İdrar testi
Pap Smear testi
Genel muayene
Vajinal kültür incelemesi
CYAE testleri hakkında daha detaylı bilgiye CYAE hakkında olan bir önceki, yani 5. modülden ulaşabilirsin.
Bölüm 4: Destekleyiciler
Bu modülün son bölümü destekleyici ürünler ve yöntemler hakkında. Bunlar korunma yöntemleri değildir ama korunma yöntemlerini daha sağlıklı ve rahat bir şekilde kullanmanı destekleyen başlıklardır.
Altıncı modülün sonuna geldik. Modülü sonuna kadar takip ettiğin için teşekkürler. Şimdi bu modülde öğrendiklerini test etmek ve bilgilerini pekiştirmek için aşağıdaki testi çözmeyi unutma.
Kütüphane
Diğer modüller
1. Modül. İnsan Cinselliği: Cinsellik, Seks-Pozitiflik, Cinsel Haklar
3. Modül. Cinsel Tepki: Haz, İstek ve Uyarılma
4. Modül. Cinsel Kimlik: Cinsiyet Kimliği, Cinsel Yönelim ve Toplumsal Cinsiyet
5. Modül. Cinsel Yolla Aktarılabilen Enfeksiyonlar (CYAE) Aktarım ve Önleme
6. Modül. Korunma Yöntemleri: CYAE'den Korunma Yöntemleri ve Doğum Kontrolü
7. Modül. İlişkiler: Sınırlar, İletişim ve Onay
8. Modül. Cinsel İlişkiler ve Davranışlar: İlk Cinsel İlişki, Karar Verme, Yeni Deneyimler
Eğitim içerikleri uzmanlar tarafından ve OKEY’in katkılarıyla hazırlanmıştır. Sorularınız varsa bize selam@tabukamu.com adresinden ulaşabilirsiniz.